Międzynarodowy dzień książki dla dzieci – historia i obchody

Międzynarodowy Dzień Książki dla Dzieci – kiedy i dlaczego?

Data 2 kwietnia nie jest przypadkowa. Tego dnia w 1805 roku urodził się Hans Christian Andersen, duński baśniopisarz znany między innymi z opowieści o Brzydkim kaczątku, Dziewczynce z zapałkami i Królowej Śniegu. Jego twórczość stała się symbolem literatury, która przemawia do dzieci, ale pozostaje ważna także dla dorosłych.

Święto ustanowiła w 1967 roku Międzynarodowa Izba ds. Książek dla Młodych Ludzi, znana jako IBBY – International Board on Books for Young People. Jego celem jest popularyzowanie dobrej literatury dziecięcej i sztuki ilustracji, a także zachęcanie najmłodszych do kontaktu z książką.

Historia i idea święta

Międzynarodowy Dzień Książki dla Dzieci ma zasięg światowy. Co roku inna sekcja IBBY pełni funkcję gospodarza obchodów. Przygotowuje wtedy plakat oraz przesłanie skierowane do dzieci i dorosłych. Materiały te są tłumaczone i wykorzystywane przez biblioteki, szkoły oraz organizacje promujące czytelnictwo.

Przesłania często przypominają, że książka daje dziecku przestrzeń do samodzielnego przeżywania historii. Może bawić, pomagać w rozmowie o trudnych emocjach, rozwijać ciekawość świata i pokazywać doświadczenia ludzi żyjących w innych miejscach.

„Te słowa należą do ciebie, chociaż przychodzą ode mnie” – brzmi fragment motta wiersza Język obrazów Rian Visser, wykorzystanego w materiałach jednych z obchodów.

Nie należy mylić tego święta ze Światowym Dniem Książki i Praw Autorskich, przypadającym 23 kwietnia. 2 kwietnia koncentruje się na literaturze dla dzieci i młodych odbiorców, natomiast 23 kwietnia jest świętem książki, czytelnictwa i praw autorskich w szerszym ujęciu, organizowanym pod auspicjami UNESCO.

Jak obchodzić Międzynarodowy Dzień Książki dla Dzieci?

Obchody nie wymagają dużego budżetu ani skomplikowanej organizacji. Najważniejsze jest stworzenie okazji do kontaktu z opowieścią i rozmowy o tym, co dziecko przeczytało lub usłyszało. W domu może to być specjalny wieczór z książką, a w placówce – wydarzenie angażujące całą grupę.

Sprawdzą się między innymi takie pomysły:

• Wspólne głośne czytanie – rodzic, nauczyciel, bibliotekarz lub zaproszony gość może przeczytać fragment wybranej książki. W razie potrzeby spotkanie można przeprowadzić także telefonicznie albo online, korzystając z utworów, do których wolno publicznie uzyskać dostęp.
• Warsztaty plastyczne – dzieci mogą narysować bohatera, stworzyć własną okładkę albo zaprojektować ilustrację do przeczytanego fragmentu.
• Wystawa dawnej książki dziecięcej – warto pokazać książki należące kiedyś do rodziców i dziadków, zwracając uwagę na zmiany w języku, typografii i sposobie ilustrowania.
• Spotkanie z autorem lub ilustratorem – rozmowa o powstawaniu książki pozwala zobaczyć, że tekst i ilustracja są efektem twórczej pracy, a nie tylko gotowym produktem na półce.
• Kącik czytelniczy – w domu, klasie lub bibliotece można przygotować przytulne miejsce z książkami, poduszkami i pracami dzieci inspirowanymi lekturami.
• „Bajka na telefon” albo czytanie na odległość – bibliotekarz lub bliska osoba może nagrać krótkie czytanie albo umówić się z dziećmi na rozmowę i wspólną lekturę.
• Parada bohaterów książkowych – dzieci mogą przebrać się za ulubione postacie i opowiedzieć, z jakiej historii pochodzą.

Inspiracją mogą być także projekty bibliotek, takie jak „Bajki na kliszy” Biblioteki Publicznej w Zbąszyniu, łączące głośne czytanie, oglądanie ilustracji i zabawy integracyjne. Ciekawym tematem lekcji bibliotecznej będzie również wystawa „Książki naszych rodziców i dziadków”.

Dlaczego warto czytać dzieciom?

Głośne czytanie nie musi trwać długo, aby stało się ważnym elementem dnia. Dziecko potrzebuje przede wszystkim regularności, obecności dorosłego i możliwości swobodnego komentowania historii. Książka staje się wtedy nie tylko źródłem wiedzy, lecz także punktem wyjścia do rozmowy.

Wspólne czytanie wspiera rozwój dziecka w kilku obszarach:

• Wyobraźnia i kreatywność – opowieść pozwala tworzyć własne obrazy miejsc, postaci i zdarzeń.
• Język i słownictwo – dziecko poznaje nowe słowa, konstrukcje zdań i sposoby opisywania świata.
• Empatia – historie pomagają rozpoznawać emocje bohaterów i rozumieć ich decyzje.
• Koncentracja i pamięć – śledzenie fabuły wymaga zapamiętywania postaci, wydarzeń oraz zależności między nimi.
• Więź z rodzicem lub opiekunem – wspólna lektura daje czas na bliskość, rozmowę i spokojne bycie razem.
• Nawyk uczenia się – regularny kontakt z książką ułatwia późniejsze samodzielne czytanie i zdobywanie informacji.

Gdzie szukać materiałów?

Plakaty, przesłania i informacje o kolejnych edycjach święta można znaleźć na stronach IBBY oraz Polskiej Sekcji IBBY. Warto sprawdzać także program lokalnej biblioteki publicznej, ponieważ wiele placówek organizuje w kwietniu głośne czytania, wystawy i warsztaty.

Do szukania starszych lub klasycznych utworów przydatne są biblioteki cyfrowe, między innymi Polona. Udostępniają one część publikacji znajdujących się w domenie publicznej. Dzięki temu nauczyciel, bibliotekarz lub rodzic może przygotować zajęcia bez konieczności kupowania nowych materiałów.

Najprostszy sposób świętowania to wybrać książkę, odłożyć na chwilę inne zajęcia i przeczytać ją razem z dzieckiem. Właśnie od takiego spotkania zaczyna się trwała relacja z literaturą.