Jeśli marzy Ci się rozgrzewający, aromatyczny gulasz w węgierskim stylu, ten przepis na bogracz jest właśnie dla Ciebie. Krok po kroku pokażę, jak przygotować w domu danie, które smakuje jak z kociołka znad ogniska. Wystarczy duży garnek, dobre mięso i chwila czasu, by na stole pojawił się gęsty, treściwy bogracz dla całej rodziny.
Składniki
- 1 kg mięsa wołowego na gulasz (np. udziec, pręga lub karkówka wołowa), pokrojonego w kostkę ok. 2 x 2 cm
- 2 łyżki smalcu lub oleju roślinnego do smażenia
- 100 g wędzonego boczku pokrojonego w drobną kostkę
- 3 duże cebule pokrojone w kostkę
- 4 ząbki czosnku drobno posiekane lub przeciśnięte przez praskę
- 2 marchewki pokrojone w półplasterki lub kostkę
- 3 papryki (np. 2 czerwone i 1 żółta) pokrojone w większą kostkę
- 0,5 kg ziemniaków pokrojonych w sporą kostkę
- 1 puszka pomidorów krojonych bez skórki (ok. 400 g) lub 250 ml passaty pomidorowej
- 2 łyżki koncentratu pomidorowego
- 1,5 l gorącej wody lub bulionu wołowego
- 2 łyżki słodkiej papryki w proszku
- szczypta ostrej papryki lub chili (do smaku)
- 1 łyżeczka mielonego kminku
- 4 liście laurowe
- 6–8 ziaren ziela angielskiego
- 2 łyżeczki soli (na początek, później do smaku)
- 1 łyżeczka świeżo mielonego pieprzu
- 2–3 łyżki posiekanej natki pietruszki do podania
- gęsta kwaśna śmietana 18% do serwowania
- 0,5 szklanki mąki pszennej (ok. 80 g) na kluseczki kładzione
- 1 małe jajko lub żółtko
- ok. 80–100 ml ciepłej wody
- szczypta soli do ciasta na kluski
Składniki wystarczą na obfity bogracz dla około 6 osób, idealny na rodzinny obiad lub spotkanie przy jednym garnku.
Sposób wykonania
-
Przygotowanie składników
Mięso dokładnie opłucz, osusz ręcznikiem papierowym i pokrój w równą kostkę o boku około 2 cm. Cebulę obierz i pokrój w kostkę. Boczek również pokrój drobno. Marchew, papryki oraz ziemniaki umyj, obierz marchew i ziemniaki, a następnie pokrój warzywa na kawałki. Czosnek posiekaj bardzo drobno lub przeciśnij przez praskę. Takie przygotowanie ułatwi późniejszą pracę, bo wszystko będziesz mieć pod ręką. -
Obsmażanie mięsa i boczku
W dużym, ciężkim garnku rozgrzej smalec lub olej. Na dobrze rozgrzany tłuszcz wrzuć partiami mięso. Obsmażaj na dość dużym ogniu, mieszając co jakiś czas, aż kostki mięsa ładnie się zrumienią. Ważne jest, by mięso się smażyło, a nie dusiło w wydzielonym soku. Jeśli na dnie garnka zacznie zbierać się płyn, zwiększ ogień lub na chwilę odlej nadmiar. Gdy mięso będzie już przyrumienione, dodaj boczek i smaż razem jeszcze kilka minut, aż boczek lekko się wytopi i nabierze złotego koloru. -
Dodanie cebuli i czosnku
Do garnka wsyp cebulę. Zmniejsz ogień do średniego i smaż wszystko razem, aż cebula stanie się szklista i delikatnie złota. Na tym etapie mięso zacznie przejmować jej słodycz. Pod koniec smażenia dorzuć czosnek i mieszaj przez minutę. Nie trzymaj czosnku zbyt długo na dużym ogniu. Zbyt mocno zrumieniony może stać się gorzki. -
Warzywa i przyprawy
Do mięsa z cebulą dołóż marchew oraz pokrojone papryki. Smaż całość kilka minut, aby warzywa lekko zmiękły i puściły aromat. Następnie wsyp słodką paprykę, szczyptę ostrej papryki, mielony kminek, sól, pieprz, liście laurowe oraz ziele angielskie. Dokładnie wymieszaj. Podsmaż przyprawy przez krótką chwilę, aby rozwinęły aromat. Staraj się jednak nie przypalić papryki, bo danie może nabrać niepożądanej goryczki. -
Dodanie pomidorów i płynu
Do garnka wlej pomidory z puszki lub passatę oraz dodaj koncentrat pomidorowy. Wymieszaj i chwilę podgrzewaj, aby sos się połączył. Następnie dolej gorącą wodę lub bulion tak, aby wszystkie składniki były dobrze przykryte. Gulasz powinien być dość płynny na tym etapie, ponieważ później zgęstnieje od skrobi z ziemniaków i długiego duszenia. Znów zamieszaj, przykryj garnek i doprowadź całość do delikatnego wrzenia. -
Długie duszenie mięsa
Zmniejsz ogień do małego. Gotuj bogracz powoli przez około 60–90 minut, aż mięso zacznie być miękkie. Czas zależy od jakości i rodzaju wołowiny. Co jakiś czas zamieszaj, aby nic nie przywarło do dna. W razie potrzeby dolej odrobinę gorącej wody. To właśnie powolne duszenie sprawia, że bogracz staje się gęsty, aromatyczny i pełen smaku. -
Dodanie ziemniaków
Kiedy mięso będzie już prawie miękkie, wsyp do garnka pokrojone ziemniaki. Wymieszaj i gotuj dalej na małym ogniu przez około 20–25 minut. Ziemniaki powinny być miękkie, ale nie rozpadające się całkowicie. To one dodatkowo zagęszczą sos i sprawią, że potrawa będzie wyjątkowo sycąca. -
Przygotowanie ciasta na kluseczki
W czasie gdy ziemniaki się gotują, przygotuj ciasto na kluski kładzione. Do miski wsyp mąkę, dodaj szczyptę soli i wbij jajko lub żółtko. Wlej część ciepłej wody i zacznij mieszać łyżką lub trzepaczką. Stopniowo dolewaj wodę tak, aby powstało gęste, lecz wciąż lejące się ciasto. Powinno swobodnie spadać z łyżeczki, ale nie być zbyt rzadkie. Gdy ciasto będzie gładkie, bez grudek, odstaw je na chwilę, żeby mąka dobrze wchłonęła wodę. -
Formowanie klusek bezpośrednio do bogracza
Gdy ziemniaki są już miękkie, spróbuj gulaszu i w razie potrzeby dopraw solą, pieprzem lub odrobiną ostrej papryki. Następnie zamieszaj ciasto na kluski. Nabieraj małe porcje końcówką łyżeczki i zanurzaj je w gorącym bograczu, zsuwając ciasto z łyżeczki wprost do sosu. Każde nabranie łyżeczki dobrze jest na moment zanurzyć w gorącym sosie, wtedy ciasto łatwiej się odkleja. Postępuj tak, aż zużyjesz całe ciasto. Garnek powinien delikatnie, ale nie gwałtownie wrzeć. -
Końcowe gotowanie i doprawienie
Po dodaniu wszystkich klusek przykryj garnek i gotuj jeszcze około 5–7 minut na małym ogniu. Kluski powinny wypłynąć na wierzch i się ściąć. Konsystencja bogracza powinna być gęsta, zawiesista, pełna mięsa, warzyw i kluseczek. Na koniec wyjmij liście laurowe i część ziela angielskiego, żeby nie trafiły się w porcji. Sprawdź smak, ewentualnie jeszcze dopraw. Posyp wierzch natką pietruszki i od razu podawaj z kleksem gęstej kwaśnej śmietany.
Dodatkowe wskazówki i informacje
Bogracz najlepiej smakuje po lekkim „przegryzieniu”, dlatego często jest jeszcze lepszy następnego dnia. Możesz spokojnie ugotować większą porcję i odgrzać go następnego dnia na małym ogniu, podlewając niewielką ilością wody, jeśli zgęstnieje zbyt mocno.
Do podania możesz przygotować dodatki, które jeszcze bardziej podkreślą smak dania. Sprawdzą się szczególnie:
- świeże pieczywo lub kromki chleba żytniego
- dodatkowa porcja kwaśnej śmietany na wierzch
- świeża natka pietruszki lub kolendra
Jeśli lubisz potrawy o bardziej wyrazistym charakterze, możesz dodać nieco więcej ostrej papryki lub chili. W wersji łagodniejszej zrezygnuj z chili, a postaw na większą ilość słodkiej papryki. Węgierski charakter bogracza buduje przede wszystkim papryka, kminek i długie duszenie mięsa, dlatego te elementy najlepiej zostawić bez zmian.
Danie można też przygotować w wersji bez klusek. Wtedy bogracz doskonale smakuje podany z osobno ugotowanym makaronem, kopytkami albo świeżym, chrupiącym pieczywem. Jeśli chcesz, by był bardziej jak zupa, dolej trochę więcej bulionu. Jeśli wolisz bardzo gęsty gulasz, pozwól mu dłużej odparować bez przykrywki.
| Składnik porcji | Orientacyjna wartość na 1 porcję |
| Kalorie | ok. 550–650 kcal |
| Białko | ok. 35–40 g |
| Tłuszcz | ok. 25–30 g |
| Węglowodany | ok. 40–50 g (warzywa, ziemniaki, kluski) |
Dobrze przygotowany bogracz powinien być gęsty, rozgrzewający i wyraźnie paprykowy, z miękką, ale nie rozgotowaną wołowiną. To potrawa idealna na chłodniejsze dni, wspólne rodzinne obiady i spotkania przy jednym garnku, kiedy liczy się zarówno smak, jak i czas spędzony razem przy stole.